Paweł Szadkowski. Zwiotczała skóra na udach i pośladkach – odpowiada Lek. Izabela Ławnicka. Guzy podskórne na nogach i ramionach – odpowiada Lekarz chorób wewnętrznych Łukasz Wroński. Wyczuwalny krwiak pod skórą na udzie – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska. Wyczuwalne guzki pod skórą – odpowiada Dr n. med. Grzegorz Dzięki tej aplikacji, potwierdzono, że gorączka, kaszel oraz utrata powonienia i smaku, to najczęstsze objawy COVID-19. Mniej powszechne (ale czwarte w kolejności) są zmiany skórne. U zarażonych koronawirusem SARS-CoV-2 mogą pojawić się cztery typy zmian skórnych: Pokrzywka – bardzo swędzące wypuklenia na skórze w kolorze Liszaj płaski paznokci może być jedynym objawem choroby. Może dochodzić do zmniejszenia grubości płytki paznokciowej, powstania podłużnych bruzd lub zagłębień płytki oraz do nadmiernego rogowacenia. Czasami może dojść do uszkodzenia fałdu paznokciowego i częściowej destrukcji paznokcia oraz wytworzenia się tzw. pterygium Sucha skóra na nogach – świąd, czerwone plamy, wysypka. Swędzenie nóg, a zwłaszcza świąd łydek nasilający się nocą, pieczenie, uczucie ściągnięcia, szorstka i łuszcząca się skóra, czerwone plamy na nogach to typowe objawy suchej lub bardzo suchej skóry nóg. Zobacz też: Czerwone plamy na nogach – co mogą oznaczać? Plamy soczewicowate a choroby. Oprócz występującej sporadycznie pojedynczej plamy soczewicowatej, obserwuje się także szereg schorzeń uwarunkowanych genetycznie, których jednym z objawów jest obecność mnogich wykwitów skórnych o charakterze lentigo (plamy soczewicowate). Czerwone plamy na nogach - najczęstsze przyczyny. Czerwone plamy na nogach nie tylko nieestetycznie . Objawy grzybicy skóry. Objawami grzybicy skóry są najczęściej zaczerwieni. Wysłała męża do dermatologa. Pokazała, w jaki sposób lekarz "oznakował" mężczyznę. Młoda kobieta była zaniepokojona licznymi pieprzyk Leukoplakia włochata. Grzybica jamy ustnej. Rak języka. Naczyniak języka. Akromegalia – powiększony język. Zwykle nie poświęcamy zbyt wiele czasu na przyglądanie się swojemu językowi, a szkoda. Na jego powierzchni dostrzec można bowiem sygnały świadczące o rozwijaniu się niektórych chorób. Dowiedz się, jak je rozpoznać. Czasem na skórze pojawiają się czerwone plamy pokryte srebrzystobiałymi łuskami. Są to zmiany charakterystyczne dla łuszczycy. Zwykle towarzyszy im silne pieczenie i świąd, skóra jest podrażniona i pęka. Objawy łuszczycy można zaobserwować w obrębie skóry dłoni, łokci, kolan, stóp, pleców, a nawet owłosionej skóry głowy. Pokrzywka to choroba, w przebiegu której na skórze, pod wpływem zadziałania jakiegoś czynnika, tworzą się wypukłe blade bąble otoczone zaczerwienieniem. Bąble te przypominają zmiany, które powstają pod wpływem kontaktu skóry z pokrzywą – stąd nazwa. Pokrzywka powoduje silny świąd lub pieczenie skóry, jest niebolesna i Jeśli jednak pojawią się czerwone plamy na stopach z powodu ukąszeń komarów, lekarz zaleci krem hydrokortyzonowy lub produkty z naturalnymi składnikami, np. ziołami. oczar wirginijski. 6. Świerzb Świerzb może powodować czerwone plamy na nogach i udach lub innych wyboistych częściach ciała. 7TLy3. Wysypka u dziecka może mieć postać plam i plamek, często zdarza się także wysypka grudkowo-plamista oraz pokrzywka. Najbardziej dokuczliwa jest swędząca wysypka, zwłaszcza jeśli pokrywa całe ciało albo wrażliwe miejsca, jak brzuch czy twarz. Wysypkę u dzieci mogą wywoływać wirusy, bakterie i alergeny, pojawia się w przebiegu ospy, różyczki, bostonki, a także przy zachorowaniu na COVID. Krostki to też objaw alergii lub gorączki trzydniowej. Wysypka u dziecka może mieć różną postać: od drobnych plamek po duże, swędzące zmiany rumieniowe. Najczęściej u dzieci pojawia się wysypka plamista i grudkowata, a rodzice obserwują zmiany na nogach, plecach, brzuchu i na twarzy, a czasem nawet na całym ciele. Warto znać rodzaje wysypki, które występują u dzieci, by łatwiej je rozpoznać i znaleźć przyczynę. Wysypkę u dziecka powodują zwykle wirusy, bakterie lub pasożyty, zdarza się też wysypka alergiczna. Wysypka u dziecka: Rodzaje wysypki u dziecka: tabela porównawcza Wysypka alergiczna Wysypka plamista Wysypka grudkowa Wysypka plamisto-pęcherzykowo-grudkowa Wysypka bakteryjna Pokrzywka u dziecka Wysypka covidowa Wysypka u dziecka: najczęstsze pytania rodziców i odpowiedzi dermatologa Rodzaje wysypki u dziecka Wygląd wysypki u dziecka zależy od jej przyczyny. U dzieci wysypka pojawia się zazwyczaj z powodu popularnych chorób wieku dziecięcego, jak: trzydniówka u dzieci: wysypka plamista w bladoróżowym kolorze występuje na nogach, brzuchu, twarzy i klatce piersiowej różyczka: drobna wysypka plamista pokrywa najpierw twarz, a potem tułów, ręce i nogi bostonka: wysypka plamista z czasem zmienia się w pęcherzyki na dłoniach, stopach i w buzi szkarlatyna: wysypka grudkowata pojawia się na przedramionach, w pachwinach i na szyi, a później na całym ciele ospa wietrzna: wysypka obejmuje całe ciało, ma postać czerwonych plamek i pęcherzyków Z kolei wysypka alergiczna może wyglądać jak czerwone wypryski, plamy lub swędząca pokrzywka i pokrywać całe ciało, ale najczęściej występuje w zgięciach łokciowych i kolanowych, za uszami, na twarzy. Wysypka u dziecka: tabela W poniższej tabeli znajdziesz różne rodzaje wysypki u dzieci oraz choroby, którym towarzyszą: Wysypka alergiczna u dziecka Wysypka alergiczna to drobne, czerwone wypryski lub większe punkty zapalne zlewające się w czerwone plamy. W miarę nasilenia choroby skóra staje się sucha, „liszajowata”, wysypka jest mocno swędząca, dziecko drapie się, zmiany pękają i sączą się, mogą ulegać zakażeniu. Wysypka alergiczna może być spowodowana: uczuleniem na pokarmy, podrażnieniem skóry środkami chemicznymi: proszkami do prania, płynami do płukania, apreturą do tkanin (znajduje się na nowych, niepranych rzeczach), kosmetykami. Wysypka u dziecka spowodowana alergią nie zawsze oznacza jednak atopowe zapalenie skóry (AZS). W przebiegu AZS skóra jest bardzo sucha, co sprawia, że staje się mniej elastyczna, szorstka, skłonna do pękania. Uszkodzony naskórek jest znacznie bardziej podatny na różne zakażenia: ropne infekcje, drożdżycę itp. Wysypka u dziecka może także oznaczać uczulenie na zwierzęta lub rośliny, np. na pelargonię. Niemowlętom często też dokucza wysypka spowodowana działaniem moczu. Dość często winna jest alergia na leki, np. antybiotyki lub środki przeciwbólowe. Wysypka plamista u dziecka Wysypka plamista zazwyczaj jest objawem chorób wirusowych: gorączki trzydniowej: różowe plamki pojawiają się po ustąpieniu trzy-czterodniowej gorączki (najpierw na tułowiu, potem na twarzy, rękach i nogach), nie wymagają leczenia, różyczki: pojawiające się na ciele dziecka krostki są plamiste, drobne, czerwone, wysypka rozpoczyna się od twarzy, a potem „schodzi” w dół, poza plamkami na skórze mogą zdarzać się większe partie rumienia, może wystąpić swędzenie, bostonki: cechą charakterystyczną jest pojawienie się krostek na wewnętrznych stronach dłoni i stóp oraz w ustach dziecka (tzw. zespół „ręka, stopa, usta”); taka wysypka u dziecka zazwyczaj nie wymaga leczenia i mija samoistnie po kilku dniach. Grudkowata wysypka u dziecka Wysypka grudkowa u dziecka jest typowa np. dla szkarlatyny (płonicy). To drobne, czerwone, ostre grudki. Skóra z wysypką staje się szorstka. Zmiany występują najpierw na: przedramionach, w pachwinach, na szyi. W ciągu doby rozprzestrzeniają się na resztę ciała. Wysypka może być swędząca. W miarę trwania choroby czoło i policzki przybierają płomienną czerwoną barwę, a okolica wokół ust pozostaje wyraźnie jaśniejsza. Wysypka grudkowo-plamista u dziecka Wysypka w postaci grudek i plam występuje np. w przebiegu ospy wietrznej (ale może też być objawem innych chorób). Cechy charakterystyczne ospowej wysypki grudkowo-plamistej u dzieci to: czerwone plamki, a potem pęcherzyki na czerwonej podstawie, swędzące wykwity pojawiają się najpierw na tułowiu, równolegle występują zmiany w różnej fazie - pęcherzyki i plamki. Swędzącą wysypkę spowodowaną ospą można smarować np. gencjaną na wodzie. Jeżeli dziecko się drapie, pęcherzyki mogą ulec zakażeniu bakteryjnemu. Takie zmiany trzeba leczyć specjalną maścią z antybiotykami. Bakteryjna wysypka u dziecka Wysypka, która jest objawem skórnych infekcji bakteryjnych, to ropne strupki, pęcherzyki lub liszaje. Choroba sama nie przejdzie − trzeba ją zdiagnozować oraz leczyć. Rodzaje wysypek wywołanych przez bakterie: paciorkowcowe zakażenie skóry: choroba skóry wywołana przez paciorkowca, pojawia się u niemowląt jako powikłanie po pieluszkowym odparzeniu, ma postać nadżerek, może też występować rozległe zaczerwienienie i ropne krosty, leczenie wymaga zastosowania maści z antybiotykiem, czyrak: najczęściej wywołany przez gronkowca złocistego, ma postać twardej krostki, która powiększa się do ok. 1-centymetrowego guza; okolica zmiany jest bolesna i zaczerwieniona, czyrak może zaniknąć samoistnie, lubi jednak wracać. Kiedy czyraków jest więcej lub umiejscowione są na twarzy lub szyi, konieczne może okazać się leczenie antybiotykiem, liszajec zakaźny: ma postać drobnych pęcherzyków, z których sączy się żółta wydzielina, a następnie tworzą się strupki, jest leczony antybiotykiem i maściami; w trakcie choroby może pojawić się gorączka, która wymaga wizyty u lekarza. Ważne: przy podejrzeniu jakiegokolwiek bakteryjnego zapalenia skóry nie smaruj jej maściami sterydowymi. Sterydy to pożywka dla bakterii! Pokrzywka u dziecka Wysypka w postaci pokrzywki nazywana jest wysiewem swędzących rumieniowo-obrzękowych zmian skórnych. Cechy charakterystyczne pokrzywki u dziecka: swędząca wysypka, z wyglądu przypomina bąble po oparzeniu pokrzywą, zmiany mogą się pojawić w różnych miejscach na ciele i zwykle ustępują po kilku godzinach, Wysypkę u dziecka mogą wywołać wirusy, bakterie, alergia, pasożyt lub grzyby. Lekarz dobiera leczenie w zależności od przyczyny zmian. Pamiętaj! Pokrzywka u dziecka z powodu uczulenia może pojawić się np. pod wpływem pierwszych promieni wiosennego słońca, a nawet po wyjściu na mróz. Występuje też po zjedzeniu uczulających pokarmów (np. mleko, jaja, skorupiaki, orzechy, truskawki, żywność zawierająca sztuczne dodatki) oraz po kontakcie z niektórymi roślinami, zwierzętami, środkami chemicznymi (np. amoniakiem, wybielaczami). Wysypka u dziecka przy COVID Wysypka może być jedynym objawem zakażenia koronawirusem. Nie występuje u wszystkich zakażonych dzieci. W dodatku wysypka covidowa może mieć różną postać. W przebiegu zakażenia koronawirusem u dzieci obserwowano wysypkę w postaci: pokrzywki, wysypki plamistej (podobnej do potówek), wysypki grudkowo-pęcherzykowej (podobnej do wysypki pojawiającej się przy odrze). Obok wysypki przy COVID-19 na skórze mogą także wystąpić inne zmiany: na palcach – zmiany przypominające odmrożenie, ​na dłoniach i stopach – obrzęk lub rumień. Wysypka u dziecka: najczęstsze pytania rodziców Kiedy dziecko dostaje wysypki, rodzicom od razu nasuwają się tysiące pytań. Na najbardziej nurtujące odpowiada pediatra dermatolog dr Irena Sadowska-Jurkowska. Czy zmiany alergiczne można pomylić z inną chorobą, której towarzyszy wysypka? Prawdę mówiąc, tak. Zdarza się, że zakażenie świerzbowcem (rodzaj pajęczaka) bywa mylone właśnie ze zmianami alergicznymi. Świerzb pojawia się jako czerwona, grudkowa, swędząca wysypka. U małych dzieci występuje w okolicy pępka, pod paszkami, na dłoniach i stopach. Ważne, aby postawić trafne rozpoznanie, gdyż świerzb jest zaraźliwy. Zmian nie można smarować maściami sterydowymi, które rozpulchniają skórę (wtedy łatwiej poddaje się inwazji tego pasożyta). Leczenie jest uciążliwe, lecz skuteczne. Czy z każdą wysypką u dziecka trzeba iść do lekarza? Tak. Nie lecz dziecka na własną rękę, bo może być z tego więcej szkody niż pożytku. Czasem jakaś maść powoduje przejściową poprawę, ale potem choroba jest trudniejsza do rozpoznania i leczenia. Leczenie maściami sterydowymi, które lekarz może zapisać, gdy dziecko ma nasiloną alergię skórną, w przypadku grzybic, świerzbu i innych dolegliwości jest szkodliwe! Jeśli występują choroby zakaźne wieku dziecięcego, ważne jest właściwe rozpoznanie i dlatego dziecko z wysypką, zwłaszcza wtedy, gdy towarzyszy jej gorączka, trzeba zabrać do lekarza. Możesz też umówić się na wizytę online u specjalisty: Jak leczyć wysypkę u dziecka? Nie ma jednej skutecznej metody leczenia każdej wysypki, a też nie każdy wykwit wymaga stosowania środków. Przede wszystkim każdą wysypkę u dziecka powinien obejrzeć lekarz. W zależności od tego, co jest jej przyczyną, pediatra zdecyduje, jaka forma leczenia będzie skuteczna i właściwa. Jak rozpoznać wysypkę u dziecka związaną z uczuleniem na rośliny? Wysypka alergiczna pojawia się po kontakcie skóry z rośliną, na którą dziecko jest uczulone. Po paru sekundach lub godzinach w tym miejscu skóra staje się: czerwona, swędząca, pojawia się pokrzywka, powstają pęcherzyki. Objawy i leczenie odry u dziecka Koronawirus u dzieci: jak wygląda wysypka przy Covid-19? Jak radzić sobie z alergią na pyłki? Czerwone plamy na nogach to poważny powód do zaniepokojenia. Przyczyną może być alergia, ale też stan zapalny naczyń, niewydolność żylna, miażdżyca, cukrzyca, borelioza. Zobacz, jak rozpoznać i różnicować czerwone plamy na udach, łydkach, kostkach i stopach. Od czego robią się czerwone plamy na nogach? Najczęstsze przyczyny Czerwone plamy na nogach, w zależności od umiejscowienia, wyglądu i nasilenia, świadczyć mogą o toczących organizm schorzeniach dermatologicznych, alergicznych, naczyniowych, hematologicznych, metabolicznych, autoimmunologicznych i innych. Wymienić w tym kontekście można między innymi takie problemy zdrowotne, jak: Rumień wędrujący (np. w przebiegu boreliozy) Rumień obrączkowaty odśrodkowy Układowe zapalenie naczyń, w tym: Plamica Schönleina-Henocha Krioglobulinowe zapalenie naczyń Niewydolność żylna nóg Zapalenie mieszków włosowych Wysypka, pokrzywka alergiczna Toczeń rumieniowaty Reumatoidalne zapalenie stawów Łuszczyca Grzybica Miażdżyca Atopowe zapalenie skóry Poparzenie (np. pokrzywą, barszczem Sosnowskiego) Pieluszkowe zapalenie skóry Swędzące, czerwone plamy na nogach, płaskie lub lekko uwypuklone, mogą być skórną manifestacją IgE-zależnej reakcji alergicznej, zwłaszcza jeśli pojawiają się nagle. Typowym objawem uczulenia jest tzw. pokrzywka, możliwe jest też wystąpienie niewielkich krostek. Bezpośrednią przyczyną wystąpienia plam na nogach bynajmniej nie musi być bezpośrednia alergia kontaktowa. Inne potencjalne powody, to: alergia pokarmowa, w tym przede wszystkim uczulenie na białka znajdujące się mleku, orzechach, kakao, truskawkach czy cytrusach, alergia wziewna, w tym uczulenie na pyłki roślin, butujące w kurzu roztocza, sierść zwierząt domowych etc. Reakcję tego typu łatwo jest rozpoznać, jeśli pacjent ma zdiagnozowaną alergię i wie, że miał styczność z czynnikiem uczulającym. Co istotne, objawy uczulenia w postaci czerwonych plam na nogach zanikają w ciągu 24 godzin od ustania kontaktu z alergenem. Czego objawem są suche czerwone plamy na nogach? Suche czerwone plamy na nogach to typowy objaw łuszczycy. Jest to przewlekła i niebezpieczna choroba, u której źródeł leży przyspieszony i zaburzony proces rogowacenia naskórka oraz występowanie nieprawidłowych reakcji zapalnych. Do potencjalnych czynników etiologicznych zalicza się determinanty genetyczne, immunologiczne oraz środowiskowe. Wśród kilkudziesięciu odmian łuszczycy, przynajmniej kilka lokuje się w obrębie kończyn dolnych. Są to: łuszczyca zwykła dłoni i stóp, łuszczyca krostkowa ograniczona dłoni i stóp, krostkowe zapalenie skóry palców, łuszczyca zwykła plackowata, łuszczyca zwykła odwrócona. Typową lokalizacją dla trzech pierwszych z nich są stopy, natomiast łuszczyca plackowata i odwrócona objawiają się po wewnętrznej i zewnętrznej stronie kolan. Z rzadka tego typu zmiany obejmują inne części kończyn, w tym uda, łydki i kostki. W przebiegu łuszczycy suche plamy na skórze mają postać lekko wyniosłych czerwonych guzków, pokrytych białymi lub srebrnymi łuskami, często występujących na rumieniowym podłożu. Wykwity mogą zlewać się w większe ogniska, z czasem tworząc twarde, bolesne i pękające skorupy. W przypadku łuszczycy krostkowej, dodatkowo występują wypukłe wykwity wypełnione jałową treścią. Czerwone plamy na piszczelach i łydkach Czerwone plamy na piszczelach i łydkach, zachodzące obficie na kostki i stopy, mogą być objawem plamicy Schönleina-Henocha, zwanej też nabytą naczyniową skazą krwotoczną. Jest to choroba typowo dziecięca - ponad 90 procent wszystkich jej przypadków stwierdzanych jest u pacjentów poniżej 10 roku życia. Plamica zaliczana jest do schorzeń zbiorczo definiowanych jak układowe zapalenie naczyń. W tym przypadku stan zapalny obejmuje naczynia włosowate. Czerwone plamy na łydkach i stopach są bardzo ciemne, niekiedy wręcz filetowe, wyraźnie odgraniczone od podłoża. Mogą być duże i płaskie, ale też mniejsze i wybrzuszone, przybierając postać wybroczyn. Oprócz objawów zewnętrznych, występują też z różnym nasileniem wewnętrzne. Należą do nich: krwawienia wewnętrzne, krwiomocz, bóle brzucha, biegunka, zaburzenie pracy nerek. Plamica Schönleina-Henocha samoistnie ustępuje w ciągu kilku tygodni. Zazwyczaj ma przebieg łagodny, aczkolwiek u około 3 procent pacjentów w ciągu 10 lat od zachorowania dochodzi do ostrej niewydolności nerek. Czerwone plamy na udach, pośladkach i łydkach U pacjentów w przedziale wiekowym 40-50 lat, w szczególności u kobiet, wyraźne czerwone plamy na udach, łydkach, kolanach i pośladkach świadczyć mogą o rozwoju schorzenia znanego jako krioglobulinowe zapalenie naczyń. Jest to choroba rzadka, ale niebezpieczna. Powodowana jest obecnością we krwi tzw. krioglobulin, czyli specyficznych przeciwciał klasy IgM lub IgE, wytrącających się w temperaturze 37 stopni Celsjusza, w przebiegu takich chorób, jak: wirusowe zapalenie wątroby typu C, rzadziej B, zakażenie wirusem HIV, zakażenia bakteryjne, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, szpiczak mnogi. W przebiegu krioglobulinowego zapalenia naczyń obserwuje się na nogach silną i gęstą plamicę uniesioną – zmiany skórne są ciemne i nie bledną na skutek ucisku. Oprócz tego pojawiają się silne bóle stawowe i uczucie ogólnego osłabienia. Często występującym schorzeniem współwystępującym jest kłębuszkowe zapalenie nerek. Czerwone plamy na kostkach nóg Sine, fioletowe oraz intensywnie czerwone plamy na kostkach nóg, zwłaszcza u osób w średnim i starszym wieku, mogą być objawem postępującej miażdżycy. Jest to choroba, której istotą jest zawężanie światła naczyń krwionośnych, do czego dochodzi na skutek wieloletniego procesu odkładania się lipidów i włóknika. W szczególności narażone na miażdżycę są osoby: cierpiące na nadciśnienie, zmagające się otyłością, spożywające duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, prowadzące siedzący tryb życia. Istnieje kilka postaci choroby, która oprócz naczyń wiecowych i mózgu, atakuje też kończyny dolne. Do typowych objawów, oprócz ciemnych plam w dolnej części nóg, należy też tzw. chromanie przestankowe, czyli bolesność łydek występująca pierwotnie w czasie wysiłku fizycznego, a z czasem niezależnie od podejmowanej aktywności. Nieleczona miażdżyca kończyn może prowadzić do tragicznych konsekwencji, z amputacją nóg a nawet śmiercią włącznie. Czerwone plamy na nogach u starszej osoby Czerwone plamy na nogach u osoby starszej, mało aktywnej, otyłej, często są też manifestacją przewlekłej niewydolności żylnej. Choroba powodowana jest zaburzeniem funkcjonowania zastawek, w wyniku czego krew cofa się do kończyn, silnie napierając na ściany naczyń krwionośnych. Efektem tego są zmiany naczyniowe (żylaki) oraz skórne. Jeśli chodzi o te drugie, w kolejnych etapach następują po sobie takie objawy, jak: uczucie ciężkości w nogach, obrzęki kostek i stóp, czerwone plamy, wypryski i przebarwienia na skórze, cienkość i suchość skóry, owrzodzenie kończyn, podlegające nadkażeniom bakteryjnym. Przewlekła niewydolność żylna jest uznawana za jedną z chorób cywilizacyjnych. Z różnym natężeniem występuje u przeszło 50 proc. kobiet i 30 proc. mężczyzn. Co jest przyczyną dużych czerwonych plam na nogach? Duże czerwone plamy na nogach występują po ugryzieniu kleszcza. Będąca tego następstwem choroba, jaką jest borelioza, skutkuje szeregiem objawów skórnych oraz wewnątrzustrojowych. Jednym z nich jest tak zwany rumień wędrujący (Erythema migrans). W ciągu 3-30 dni występuje on u około 30-60 procent osób, które zostały ukąszone przez tego groźnego pajęczaka. U dzieci lokuje się w górnych partiach ciała, natomiast u dorosłych bardzo często obejmuje kończyny dolne i okolice pachwin. Kształtem rumień przypomina tarczę strzelniczą. W jego środkowej partii znajduje się czerwone ognisko, otoczone obwódką jasnej, niezmienionej chorobowo skóry i jeszcze jednym, zewnętrznym, wyraźnie zaczerwienionym kręgiem. Towarzyszą temu inne objawy, takie jak: gorączka, dreszcze, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, złe samopoczucie. Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 08:16, data aktualizacji: 14:33 Konsultacja merytoryczna: Lek. Aleksandra Witkowska ten tekst przeczytasz w 8 minut Pokrzywka to bardzo powszechna dolegliwość. Jedna czwarta z nas doświadczy jej wcześniej czy później. Niby to tylko rodzaj wysypki, jednak świąd, który jej towarzyszy, potrafi doprowadzić do szaleństwa. Choć jej potencjalnych przyczyn pokrzywki jest bardzo wiele, to niestety w postaciach przewlekłych udaje się postawić jednoznaczne rozpoznanie zaledwie w co piątym przypadku. Ta z reguły niegroźna przypadłość bywa pierwszym objawem poważnych problemów ze zdrowiem. Getty Images Pokrzywka - co to takiego? Pokrzywka – rodzaje objawów Pokrzywka - mechanizm powstania Pokrzywka alergiczna - czynniki ryzyka Pokrzywka ostra i przewlekła Pokrzywka - rodzaje Pokrzywka towarzysząca innym chorobom Pokrzywka – rozpoznanie Pokrzywka - obrzęk naczynioruchowy Pokrzywka – leczenie Pokrzywka - co to takiego? Pokrzywka to jedna z najczęstszych chorób skóry, która stanowi duże wyzwanie diagnostyczne dla lekarzy różnych specjalności. Pacjenci zgłaszają się z powodu pojawiających się nagle zmian skórnych przypominających te po poparzeniu przez pokrzywę – stąd właśnie pochodzi polska nazwa choroby. Zmiany skórne w pokrzywce wykazują jednak dużą zmienność i dynamikę. Mogą ograniczać się do kilku wykwitów lub powodować uogólnione zajęcie skóry całego ciała. Wysypka przyjmuje postać drobnych bąbelków pojawiających się na zaczerwienionym podłożu. Bardzo charakterystyczną cechą zmian jest ich silne swędzenie. Nie utrzymują się one na skórze długo, pojawiają się szybko i szybko znikają, ustępując miejsca nowym zmianom. Rzut ostrej pokrzywki trwa zazwyczaj od kilku godzin do kilku dni, a postacie utrzymujące się powyżej 6 tygodni nazywane są pokrzywką przewlekłą. U około 50% pacjentów pokrzywce towarzyszy także obrzęk tkanki podskórnej (obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego), natomiast w 40% przypadków pokrzywka stanowi samodzielny objaw. Pokrzywka – rodzaje objawów Nie jest niczym niezwykłym, że bąble, które towarzyszą pokrzywce mogą wyglądać inaczej w zależności od osoby. W rzeczywistości, nawet u tej samej osoby, wysypka może się zmieniać z dnia na dzień lub z różnymi epizodami. Mimo, że bąble są uniesione, ich powierzchnia jest gładka (w przeciwieństwie do zapalenia skóry, które ma tendencję do szorstkości). U niektórych osób bąble mogą być jaskrawoczerwone, podczas gdy u innych mogą być jaśniejsze i w kolorze skóry. Niektóre bąble przybierają okrągły wygląd z bladym środkiem i charakterystyczną czerwoną otoczką. Inne objawy mogą obejmować pieczenie lub kłucie, a po naciśnięciu środek czerwonego bąbla zwykle zmienia kolor na biały – jest to znane jako „blednięcie”. Pokrzywka może poruszać się po skórze i może trwać godzinę na jednej części ciała, aby zniknąć, a następnie powrócić do innego obszaru. Pokrzywka - mechanizm powstania Mechanizm powstawiania tej niezwykle charakterystycznej choroby jest dość złożony. Pokrzywka jest zasadniczo reakcją naczyniową. Pojawienie się bąbla wynika z przedostawania się osocza z naczyń krwionośnych w obręb skóry. Jest to możliwe z uwagi na zwiększoną przepuszczalność naczyń krwionośnych i ich rozszerzenie. Ta reakcja naczyniowa jest z kolei napędzana przez różnego rodzaju substancje chemiczne ( histaminę), które uwalniane są z komórek krwi zwanych mastocytami. Nie każda pokrzywka ma charakter alergiczny. Istnieje wiele innych mechanizmów ją wyzwalających. Część mechanizmów prowadzących do pobudzenia mastocytów to mechanizmy alergiczne i wówczas pokrzywka jest po prostu skórnym objawem uczulenia na różnego rodzaju substancje. Taka pokrzywka wynikająca z uczulenia stanowi najczęściej reakcję ograniczoną do skóry, bywa jednak też tak, że stanowi ona pierwszy objaw rozwijającej się uogólnionej reakcji uczuleniowej, tzw. reakcji anafilaktycznej. Na objawy alergii wypróbuj herbatkę z Korzenia pokrzywy, którą kupisz na Medonet Market. Pokrzywka alergiczna - czynniki ryzyka Pokrzywka jest zwykle spowodowana reakcją alergiczną na potencjalny alergen. Kiedy dochodzi do reakcji alergicznej nasze ciało zaczyna uwalniać histaminę do krwi. Histamina jest to substancja chemiczna wytwarzana przez organizm w celu obrony przed infekcjami i innymi patogenami. Niestety, u niektórych osób histamina może powodować obrzęk, swędzenie i wiele objawów występujących w przypadku pokrzywki. Jeśli chodzi o alergeny, pokrzywka może być spowodowana przez takie czynniki, jak pyłki, leki, żywność, sierść zwierząt i ukąszenia owadów. Zamów wysyłkową diagnostykę alergii pokarmowej - badania na 10 alergenów za pośrednictwem Medonet Market i przekonaj się, czy powinieneś wprowadzić zmiany w żywieniu. Możesz też wykonać pakiet Alergia - badania diagnostyczne z krwi. Pokrzywka ostra i przewlekła W klasyfikacji pokrzywki wyróżnia się pokrzywkę ostrą i pokrzywkę przewlekłą. Ostra pokrzywka - nazywana również „zwykłą pokrzywką”, ta kategoria pokrzywki zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 6 do 8 tygodni. Najczęstsze przyczyny powstawania bąbli to reakcja alergiczna. Niektóre postacie ostrej pokrzywki mogą również wystąpić w przebiegu anafilaksji (ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja alergiczna). Przewlekła pokrzywka - przewlekłe pokrzywki zwykle trwają dłużej niż 6 do 8 tygodni i występują prawie codziennie, z nawrotami trwającymi od miesięcy do lat. To dość niezwykłe, aby móc określić dokładną przyczynę przewlekłej pokrzywki (dlatego stan ten jest określany jako idiopatyczny). Lekarze mogą zalecić testy laboratoryjne lub alergiczne, gdy pojawią się objawy pokrzywki, ale wyniki nie zawsze pomagają ustalić przyczynę. Dokładne informacje dotyczące historii medycznej, przyjmowania doustnego (żywności, leków itp.) oraz osobistych nawyków mogą być pomocne w ustaleniu potencjalnych przyczyn. W niektórych przypadkach lekarz może określić podstawowy stan chorobowy, taki jak zaburzenie tarczycy, typ nowotworu, celiakia, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń , cukrzyca typu 1 lub infekcja, która może mieć wpływ na zaostrzenia pokrzywki. Przewlekłe pokrzywki muszą być monitorowane i leczone przez lekarza, ponieważ objawy mogą również wpływać na narządy wewnętrzne (takie jak przewód pokarmowy, płuca i mięśnie ciała), a także prowadzić do rozwoju innych problemów, takich jak duszność, bóle mięśni, biegunka lub wymioty. Przyczyny przewlekłe mogą być również powiązane z reakcjami lub nieprawidłowościami układu odpornościowego. Pokrzywka - rodzaje Różne rodzaje bodźców fizycznych mogą wywoływać pokrzywkę. Przykłady to: Dermografizm: pokrzywka lub wypukłe obszary skóry pojawiają się w miejscach, w których skóra została pogłaskana, zadrapana lub potarta, wchodzą w kontakt z obcisłą odzieżą, Pokrzywka z zimna: pokrzywka pojawia się na skórze, która została wystawiona na działanie zimnego powietrza lub zimnej wody lub po kontakcie z bryłą lodu lub po krioterapii, Pokrzywka cholinergiczna: pokrzywka pojawia się w odpowiedzi na pot wywołany wysiłkiem fizycznym, stresem emocjonalnym lub po gorącym prysznicu, Pokrzywka kontaktowa: Pokrzywka pojawia się w kontakcie z alergenem, pseudoalergenem lub substancją drażniącą. Przykłady obejmują kosmetyki, lateks, mięso, leki, ślinę, pokrzywę, tekstylia lub białą mąkę, Pokrzywka z ucisku: pokrzywka pojawia się (często z kilkugodzinnym opóźnieniem) w przypadku nacisku na określony obszar skóry, na przykład przez torebkę, pas bezpieczeństwa, siedzenie na koniu, Pokrzywka słoneczna: zazwyczaj obejmuje pokrzywkę pojawiającą się w miejscach ciała, które zwykle nie są wystawione na działanie słońca, takich jak brzuch i górna część ud, oszczędzając twarz, szyję i dłonie. W grę może wchodzić światło UV o długiej fali lub światło widzialne, Pokrzywka cieplna: pokrzywka rozwija się na obszarach skóry, które miały kontakt z termoforem lub rozwijają się na ciele po spożyciu gorącego napoju, Pokrzywka wibracyjna: pokrzywka pojawia się samoistnie po ekspozycji na wibracje, Pokrzywka akwageniczna: pokrzywka rozwija się pod wpływem świeżej, chlorowanej lub słonej gorącej lub zimnej wody. Do pielęgnacji skóry nadwrażliwej i skłonnej do reakcji alergicznych polecamy Hipoalergiczne mydło w płynie do skóry atopowej Mydlarnia CZTERY SZPAKI, które dostępne jest aktualnie w promocyjnej cenie na Medonet Market. Nawracające uczulenie na dłoniach - czy to atopowe zapalenie skóry? Pokrzywka towarzysząca innym chorobom Inna grupa pokrzywek to zmiany skórne pojawiające się jako objaw współistniejący innych chorób. I tutaj właśnie pojawia się długa lista - czasami bardzo niebezpiecznych - schorzeń. Stąd w momencie pojawienia się pokrzywki, a szczególnie w sytuacjach, kiedy zmiany skórne nawracają i są oporne na leczenie, należy bardzo dokładnie sprawdzić, czy nie współistnieją z nią objawy mogące sugerować jednoczesne występowanie innej choroby. Wiadomo bowiem, że pokrzywka może towarzyszyć różnego rodzaju chorobom zakaźnym: infekcjom pasożytniczym, zakażeniom wirusowym (zapalenie wątroby typu A, B i C, HIV) czy też zakażeniom paciorkowcowym. Często towarzyszy ona także chorobom z kręgu autoagresji (tzw. chorobom autoimmunologicznym), takim jak choroby tarczycy, toczeń trzewny czy zapalenia naczyń. Bywa też, że jest ona objawem złośliwych nowotworów, najczęściej chłoniaków. Chcesz sprawdzić, czy pokrzywka powiązana jest z alergiami mogącymi prowadzić do chorób atopowych? Zamów wysyłkowe testy alergiczne o profilu atopowym na 20 i 30 alergenów. Diagnostyka wykonywana jest na podstawie przesłanej do laboratorium próbki krwi. Pokrzywka – rozpoznanie Rozpoznanie stawiane jest na podstawie bardzo typowego wyglądu zmian skórnych. Czasami bodziec wywołujący zmiany jest łatwy do określenia, a jego unikanie jest najlepszym sposobem leczenia i zapobiegania pokrzywce. Bywa jednak tak – i tak się dzieje najczęściej w przypadku pokrzywek przewlekłych – że ustalenie winowajcy jest niemożliwe mimo szerokiej diagnostyki. Wówczas ważne jest wykluczenie innych potencjalnie bardzo niebezpiecznych schorzeń współistniejących. Leczenie natomiast polega na usuwaniu objawów. Pokrzywka - obrzęk naczynioruchowy Obrzęk naczynioruchowy, czasami określany mianem „wielkich pokrzywek”, powoduje obrzęk głębszych warstw skóry, głównie w obszarze twarzy, na dłoniach, stopach, a czasami także na narządach płciowych. Głęboki obrzęk wokół oczu (powiek) i ust może być niebezpieczny, a jeśli wpływa na język i gardło, może również wpływać na oddychanie, blokując drogi oddechowe. Jeśli tak się stanie, obrzęk naczynioruchowy może zagrażać życiu. Objawy obrzęku naczynioruchowego obejmują: duże bąble pojawiające się na powierzchni skóry (głównie w obrębie oczu, ust, policzków, gardła, dłoni lub stóp), zaczerwienienie (stan zapalny) i obrzęk dotkniętych obszarów (przypominające przebarwione plamy i wysypkę), odczucia ciepła, swędzenie lub ból w dotkniętych obszarach. Obrzęk, choć poważny, może wystąpić krótko i ustąpić w ciągu 24 godzin. Odnotowano powiązanie genetyczne, dzięki któremu schorzenie może być przekazywana z rodzica na dziecko (transmisja genetyczna). Nazywa się to „dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym”. Pokrzywka – leczenie Stosuje się różnego rodzaju leki przeciwhistaminowe, często w dawkach dużo wyższych niż standardowo zalecane. Stąd leczenie pokrzywki powinno zawsze odbywać się pod nadzorem lekarza. W razie niepowodzenia leczenia sięgnąć można także po leki sterydowe, jednak z uwagi na ich liczne działania uboczne nie należy stosować ich przewlekle. W przypadkach opornych na leczenie zastosowanie ma także cyklosporyna. Na zmiany alergiczne na skórze możesz wypróbować również preparaty ziołowe w postaci naparów lub herbat. Wypróbuj Herbatkę polecaną przy alergii, która w swoim składzie zawiera ziele świetlika, przytulii, ostrożenia, liść pokrzywy i jeżyny, owoc róży i maliny, korzeń łopianu, mniszka, dzięgla leśnego, kłącze pięciornika oraz płatki nagietka. Jeśli masz problematyczną skórę, wypróbuj Exema konopny krem łagodzący z niskim pH 4,7, który łagodzi swędzenie i pieczenie oraz zmniejsza zaczerwienienia. pokrzywka pokrzywka alergiczna świąd skóry swędzenie skóry Pokrzywka alergiczna - przyczyny, objawy, leczenie. Domowe sposoby na pokrzywkę alergiczną Pokrzywka alergiczna to swędząca wysypka skórna, która jest wywoływana przez alergeny. Kiedy pojawia się reakcja alergiczna, organizm uwalnia białko zwane... Adrian Jurewicz Poznaj alergię na własnej skórze - pokrzywka. Rodzaje i sposoby leczenia pokrzywki Cierp ciało, skoroś chciało – głosi popularne porzekadło. Swędzącą skórę z bąblami pokrzywkowymi trudno uznać za karę, zwłaszcza, gdy przyczyną jest niezawiniona... Redakcja Medonet Pokrzywka - przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie Pokrzywka to dolegliwość będąca skutkiem alergii, chociaż zdarzają się również pokrzywki niealergiczne. Do tej grupy pokrzywek należą np. pokrzywka aspirynowa i... Redakcja Medonet Pokrzywka u dzieci - profilaktyka, leczenie Pokrzywka to częsta choroba skóry, której nazwa pochodzi od pokrzywy. Parzące włoski tej rośliny powodują bowiem oparzenie, objawiające się tak samo jak pokrzywka... Lek. Grażyna Słodek Alergiczne reakcje skórne - co je powoduje? Reaguje wysypką na truskawki lub nowe kolczyki. Tak samo protestuje przeciw proszkowi do prania. Kaprysi? Nie, cierpi. Redakcja Medonet Wysypka alergiczna – wszystko, co trzeba o niej wiedzieć Skórne reakcje alergiczne to bardzo poważny problem dotykający ludzi na całym świecie. Alergeny znajdują się niemal wszędzie. W jaki sposób rozpoznać wysypkę... Ines Czoska Jakie są przyczyny swędzącej wysypki na ciele? Jakie mogą być przyczyny pojawienia się wysypki na ciele? Czy wysypka może być zaraźliwa? Jak można złagodzić wysypkę i związane z nią swędzenie? Na pytanie... Lek. Paweł Żmuda-Trzebiatowski Skąd się bierze swędzenie skóry wieczorem? Dlaczego wieczorem swędzi skóra? Czy jest to efekt błędów w codziennej higienie? Jak należy postępować? Czy zmiana używanych kosmetyków pomoże złagodzić... Lek. Anna Mitschke Czerwone plamy na twarzy - jakie mogą być ich przyczyny? Jakie są przyczyny pojawienia się czerwonych plam na twarzy? Czy takie plamy są związane ze zmianami temperatur w otoczeniu? Czy należy przeprowadzić badania... Lek. Katarzyna Darecka Świerzb - przyczyny, objawy i leczenie choroby Świerzb jest chorobą zakaźną, która występuje zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Szacuję się, że na świecie jest około 300 milionów ludzi objętych tym... Redakcja Medonet Fot. navee / Opublikowano: 13:11Aktualizacja: 10:37 Czerwone plamy na nogach to najczęściej objaw alergii, chorób wewnętrznych bądź patologia na tle dermatologicznym. Krosty i wypryski to nie tylko problem estetyczny. Zwykle czerwone plamy na nogach to swędzące zmiany pojawiające się w towarzystwie dodatkowych objawów, takich jak obrzęki i suchość skóry. Czerwona plama na nodzeCzerwone plamy na nodze – przyczynyCzerwone plamy na skórze dzieckaCzerwone plamy na ciele – leczenie Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami Leczenie czerwonych plam na łydkach, stopach czy udach rozpoczyna się od diagnozy i ukierunkowane powinno być bezpośrednio na źródło problemu. Zaniechanie leczenia grozi rozsianiem plam, zmianą kształtu wykwitu, pojawieniem się wysięku czy łuszczenia naskórka, a w przypadku zwiastowania przewlekłej choroby wewnętrznej, pogorszeniem ogólnego stanu zdrowia. Czerwone plamy na nodze występują niezależnie od wieku pacjenta. W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję: Odporność Bloxin Żel do jamy ustnej w sprayu, 20 ml 25,99 zł Terapia bólu pleców Tru+ Elektrostymulator przeciwbólowy, terapia bólu pleców 249,00 zł Odporność, Good Aging Naturell Selen Organiczny 200 µg, 365 tabletek 73,00 zł Odporność, Good Aging, Energia, Beauty Wimin Zestaw suplementów, 30 saszetek 99,00 zł Odporność Naturell Omega-3 500 mg, 240 kaps. 30,00 zł Czerwona plama na nodze Czerwone plamy na udach czy stopach nie zawsze muszą być powodem do niepokoju i zwiastować poważne problemy zdrowotne. Czerwone plamy na nogach to najczęściej reakcja alergiczna. Po zadziałaniu czynnika uczulającego, np. detergentów, na powierzchni skóry mogą pojawić się zmiany, którym często towarzyszy swędzenie, pieczenie i opuchlizna. Czerwone swędzące plamy na nogach z pęcherzami mogą być wywołane poparzeniem barszczem Sosnowskiego, toksyczną dla człowieka rośliną – kontakt z nią wywołuje na skórze zmiany bliskie II i III stopnia oparzenia. Drobne czerwone plamki na nogach mogą być wynikiem zapalenia mieszków włosowych, podrażnienia po depilacji czy goleniu, efektem szorowania ostrą myjką bądź reakcją na kosmetyk. Czerwone plamy na nodze – przyczyny Zmiany na skórze w postaci czerwonych plam pojawiają się w przebiegu wielu przewlekłych chorób i tymczasowych zmian dermatologicznych. Suche czerwone plamy na nogach, łuszczący się naskórek, pęcherze i miejscowa opuchlizna pojawiają się w miejscach typowych dla danej jednostki chorobowej, np.: Czerwone plamy na stopach i opuchnięte kostki w okolicy palców i na podeszwie często świadczą o rozwijającej się grzybicy stóp. Z kolei dodatkowe czerwone plamy na łydkach, promieniujące od stopy, mogą stanowić objaw stopy cukrzycowej, postępującego uszkodzenia tkanek stopy. Czerwone plamy na palcach u nóg mogą być objawem zapalenia stawów międzypaliczkowych, haluksa czy otarć od obuwia. Sinoczerwone plamy na nogach w okolicy kostek i dalszej części podudzia mogą być objawem szeregu chorób naczyń krwionośnych, od zmian miażdżycowych, po tzw. pajączki, niewinnie wyglądające wybroczyny krwi w wyniku słabych ścian małych naczyń krwionośnych z tendencją do pękania. Błyszczące, rozsiane, drobne czerwone plamy na piszczelach, łydkach, dołach łokciowych czy kolanowych mogą świadczyć o atopowym zapaleniu skóry, genetycznej chorobie charakteryzującej się uporczywym świądem i liszajowaceniem skóry. Czerwone plamy na udach, często o ciemnym zabarwieniu, z tkliwością dotykową i obrzękami, są wyraźnym objawem ostrej niewydolności żylnej, co stanowi wskazanie do natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Z kolei rozlane czerwone plamy na udach i pośladkach mogą być fizjologiczną niegroźną reakcją organizmu na kąpiel w zbyt gorącej wodzie bądź odczynem po masażu lub zabiegu fizykoterapeutycznym miejscowym, np. elektroterapii rwy kulszowej lub naświetlania odcinka lędźwiowego promieniami IR czy też długotrwałej ekspozycji ciała na promienie słoneczne oraz UV w solarium. Duża „dziwna” plama na nodze, zmieniająca lokalizację, może być rumieniem wędrującym, objawem boreliozy, choroby zakaźnej, której postać ewoluuje od małej krostki do coraz większej plamy, zmieniającej kształt brzegów. Zobacz także Czerwone plamy na skórze dziecka Czerwone plamy na rękach i nogach w przypadku dzieci występują równie często jak u dorosłych i mogą mieć tożsame przyczyny. Często jednak czerwone plamy na nogach wynikają z chorób i zmian dermatologicznych typowych dla wieku dziecięcego, czerwone plamy na nogach i rękach, pojawiające się niespodziewanie, z tendencją do szybkiego rozprzestrzeniania się po całym ciele, mogą świadczyć o różnego rodzaju wysypkach, pokrzywkach i chorobach zakaźnych, np. róży, w której przebiegu czerwone plamy na ciele są wyraźnie ciepłe, z błyszczącą i napiętą powierzchnią, czerwone plamy na udach u dziecka, szczególnie w okolicach pachwin, mogą powstawać pod wpływem nadżerek i otarć od pieluchy bądź potu i ciepła w załamaniach fałd skóry, czerwone plamy na stopach u dziecka mogą być świadectwem grzybicy skórnej lub początkiem rozwijania się kurzajek czy odcisków od zabawy. Czerwone plamy na ciele – leczenie Leczenie zależy od przyczyn, np. czerwone plamy alergiczne ustąpią po ograniczeniu ekspozycji substancji uczulających i podaniu leków odczulających. Z kolei czerwone plamy grzybicze znikną po aplikacji środków przeciwgrzybicznych i przy zachowaniu higieny stóp. Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Agata Oleszkiewicz Jako czynny fizjoterapeuta mam już wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi, dorosłymi i osobami starszymi. Obecnie jestem specjalistą ds rehabilitacji i oligofrenopedagogiem w branży terapii zajęciowej. Zobacz profil Podoba Ci się ten artykuł? Powiązane tematy: Polecamy